Antalya’nın Aksu ilçesinde bulunan ve UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’nde yer alan Perge Antik Kenti’nde, gerçekleştirilen kazılarda hayret verici bulgulara ulaşılmıştır. 1. yüzyılda inşa edilen büyük stadyumun, Roma döneminde amfi tiyatroya dönüştürülerek vahşi hayvanların infazları için kullanıldığı tespit edilmiştir. “Geleceğe Miras” projesi kapsamında yürütülen bu çalışmalar, Roma dönemine ait ceza ve eğlence kültürü hakkında çarpıcı detaylar sunmaktadır.
Kazılar sırasında, stadyumun kuzey kısmının bir duvarla çevrilerek amfi tiyatroya dönüştürüldüğü ve bu alanda “giyotin kapı” tekniğiyle çalışan özgün bir hayvan salım mekanizmasının oluşturulduğu belirlenmiştir. Vahşi hayvanların kafeslerle stadyuma getirildiği ve bu mekanizma aracılığıyla mahkumların infaz edildiği gösterilerde kullanıldığı düşünülmektedir.
Perge Kazı Başkan Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Aytaç Dönmez, stadyumun 250 metre uzunluğuyla Pamfilya bölgesinin en önemli yapılarından biri olduğunu ve M.S. 1. yüzyılda inşa edildiğini belirtmiştir. 2018-2025 yılları arasında yapılan kazılarda, stadyumun 3. yüzyıldaki değişikliklerle Roma kültürünü yansıtan bir yapıya büründüğüne dair veriler elde edilmiştir. Dönmez, kazılar sonucunda ulaşılan bazı kaide buluntularının “Damnatio ad Bestias” olarak adlandırılan infazlarda kullanılan çarmıhların ve platformların kalıntıları olduğunu vurgulamıştır.
Perge’deki infaz sisteminin Roma’nın Kolezyumu ile benzerlikler taşımasına rağmen, özgün bir yaklaşım sergilediği ifade edilmiştir. Dönmez, Kolezyum’da yer altı hücrelerinden dikey olarak çıkan hayvanların, Perge’de giyotin kapılarla yatay olarak arenaya salındığını ve bu durumun izleyiciler için heyecan verici bir deneyim yarattığını aktarmıştır. Pamfilya bölgesindeki diğer tiyatroların da benzer şekilde arenalara dönüştürüldüğü ve hepsinde bu tür kapıların bulunduğu gözlemlenmiştir.
Kazılarda sadece mimari kanıtlara değil, aynı zamanda bu mekanizmaların kullanılışını gösteren görsel belgelere de ulaşılmıştır. Ele geçen seramik kapaklarda, hayvanlara mahkumiyet olarak adlandırılan idam sahneleri ve Roma gösteri kültürünü temsil eden görseller yer almaktadır. Dönmez, bu bulguların ortaya koydukları tezi destekler nitelikte olduğunu belirtmiştir.
Arenadaki çalışmaların neredeyse tamamlandığı, koşu pisti olarak adlandırılan bölümde de önemli ilerlemeler kaydedildiği kaydedilmiştir. Özellikle bu alanı ortadan ikiye bölen bir yapı bloğunun dikkat çekici olduğu belirtilmiştir. Genellikle “soft sporlara” ev sahipliği yapan stadyumların, Roma döneminde gladyatör ve hayvanlı gösterilere de sahne olduğu bilinen bir gerçektir. Dönmez, alandaki bölgenin ortadan bölünmüş olmasının, antik çağda araba yarışlarının yapılmış olabileceğine işaret edebileceğini ifade etmiştir.
