Yapay Zekanın İşbirliği Kaygısı Üzerindeki Etkileri: Yeni Bir Çalışma

Üniversitenin İnsan-Bilgisayar Etkileşimi Enstitüsü (HCII) tarafından yürütülen bir çalışma, mantık yürütme yeteneğine sahip büyük dil modellerinin (LLM), işbirliği düzeyi düşük ve grup davranışlarını olumsuz etkileyen eğilimler geliştirdiğini ortaya koydu.

Araştırmayı yapan doktora öğrencisi Yuxuan Li, yapay zeka (AI) insan görünümünde davrandıkça insanların da onu insan gibi algılamaya başladığını belirterek, “Bu durumda duygusal bağ oluşturmak veya sosyal kararları ona devretmek riskli olabilir” dedi.

HCII’den Doç. Dr. Hirokazu Shirado ise, “Daha akıllı modellerin daha az işbirlikçi olduğunu gözlemliyoruz. İnsanlar genellikle daha zeki sistemleri tercih ediyor ama bu tercih bencil davranışları ödüllendirebilir” şeklinde konuştu.

Deney: ‘Mantıklı’ Modellerin Paylaşım Tercihleri

Araştırmacılar, OpenAI, Google, DeepSeek ve Anthropic tarafından geliştirilen modelleri ekonomik oyunlar aracılığıyla test etti. “Kamu Malları Oyunu” adındaki deneyde her modele 100 puan verildi ve bu puanları ortak havuza bağışlama ya da kendine saklama seçenekleri sunuldu.

Çarpıcı sonuçlar elde edildi:

• Mantık yürütmeyen modellerin %96’sı puanlarını paylaştı.
• Mantık yürüten modellerin sadece %20’si paylaşımı tercih etti.

Shirado, “Sadece birkaç adımlık mantık eklemek bile işbirliğini yarı yarıya azalttı. ‘Düşünme ve yansıtma’ temelli ahlaki değerlendirmeler bile işbirliğinde %58 düşüşe yol açtı” açıklamasında bulundu.

Bencillik Bulaşıcı: Grup Davranışına Etkisi

Çalışma ekibi, çoklu model gruplarını test ettiğinde, mantık yürüten modellerin bencil davranışlarının diğerlerini de etkilediğini gözlemledi. Bu durum, grup genelinde işbirliği performansını %81 oranında düşürdü.

Li, “Zeka artışı, toplumsal açıdan daha iyi bir model ortaya çıkaracağı anlamına gelmiyor” ifadesini kullanırken, Shirado da “Ahlaki yansıma, toplumsal sorumlulukla aynı şey değil” şeklinde konuştu.

“Toplumsal Zeka da Geliştirilmeli”

Araştırmacılara göre, insanların yapay zekaya giderek daha fazla güvenmesinin bu eğilimi tehlikeli hale getirdiği belirtildi. Li, “Eğer toplum bireylerin toplamından fazlasıysa, onu destekleyen yapay zeka sistemleri sadece bireysel çıkarı değil, toplumsal faydayı da optimize etmelidir” vurgusunu yaptı.

Araştırma sonuçları, Carnegie Mellon Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Fakültesi tarafından yayımlandı.