Çin’de, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri müdahaleleriyle alevlenen Orta Doğu çatışmaları, küresel enerji ve ham madde fiyatlarında ciddi artışlara yol açarak üretici fiyatlarını etkilemeye devam ediyor. Çin Ulusal İstatistik Bürosu’nun (UİB) verilerine göre, Nisan ayında Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yıllık bazda yüzde 2,8 oranında bir artış gösterdi.
Savaşın yarattığı belirsizliklerin etkisi, üretici fiyatları üzerindeki baskıyı artırarak Nisan ayında önceki aya kıyasla daha belirgin hale geldi. İmalat ürünlerinin fabrika çıkış fiyatları üzerinden hesaplanan ÜFE, 2022’nin son çeyreğinde başlayan düşüş trendinin ardından, Mart ayında yüzde 0,5 artış kaydetmişti. Bu düşüş, 2022’nin son çeyreğinden itibaren 41 ay süresince devam etmişti. 2023’te ÜFE yüzde 3, 2024’te yüzde 2,2 ve 2025’te ise yüzde 2,6 gerileme göstermişti. Bu yılın ilk aylarında ise Ocak’ta yüzde 1,4, Şubat’ta ise yüzde 0,9 düşüş yaşanmıştı.
Tüketici fiyatlarındaki artış da devam etmekte. Enflasyonun temel göstergelerinden biri olarak kabul edilen Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), Nisan ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,2 oranında bir artış kaydetti. Tüketici fiyatları, Şubat ayında yıllık bazda yüzde 1,3 artarak son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı, Mart’ta ise yüzde 1 artış görüldü. 2023 yılı itibarıyla Çin’deki tüketici fiyatları, duraklama dönemine girmişti; 2023 ve 2024 yıllarında enflasyon oranı sadece yüzde 0,2 artış gösterirken, 2025’te sabit kaldı. Bu nedenle Çin hükümeti, devam eden ekonomik durgunluk nedeniyle yıllık enflasyon hedefini, normalde belirlediği yüzde 3 seviyesinden, geçen yıl yüzde 2’ye düşürmüştü.
Öte yandan, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği, savaş nedeniyle büyük ölçüde kesintiye uğradı. ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları ve İran’ın karşı hamleleri, Basra Körfezi’ndeki gerilimi tırmandırarak, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik olan Hürmüz Boğazı’nda büyük aksamalara yol açtı. Bu boğaz, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar, Irak ve İran’ı dünya pazarlarına bağlayan ana güzergah konumunda olup, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’ini, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20’sini ve gübre ticaretinin yüzde 30’unu sağlamaktadır. Çin’in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45’i, sıvılaştırılmış doğal gazın ise yüzde 30’u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı üzerinden ülkeye ulaşmaktadır. Bu nedenle, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğindeki aksaklıklar, küresel petrol tedarikinde önemli sorunlara neden olmuş ve petrol fiyatlarında artış yaşanmıştır.
About the Author
